Gwary polskie na Litwie
Przewodnik multimedialny po gwarach polskich na Litwie pod redakcją Krystyny Rutkowskiej. ISBN 978-609-459-803-6. Wydanie 2016 roku.Uniwersytet Wileński, Wydział Filologiczny, Centrum Polonistycze
KORWIE
Wieś znajduje się w rejonie wileńskim, gminie Mejszagoła. Centrum starostwa i parafii. Mieści się tu Korwieńska Szkoła Podstawowa z polskim językiem nauczania. Podstawowym językiem, używanym we wsi jest język polski.
W roku 1664 majątek Korwie należał do generała artylerii Kryszpina. Później był kolejno własnością Odyńców, Późniaków, Toczyłowskich, Giedrojciów. Parafia korwieńska nie jest zbyt stara - utworzona została w 1790 r. staraniem dziedzica dworu korwieńskiego podkomorzego Józefa Toczyłowskiego. We wsi znajduje się neoromański kościół pw. św. Józefa Oblubieńca z 1864 r. Po powstaniu styczniowym majątek Korwie został skonfiskowany przez władze rosyjskie (Witold Giedrojć wziął udział w powstaniu). W 1910 r. w Korwiu działała szkoła początkowa. Wieś ucierpiała bardzo w czasie działań wojennych I wojny światowej (uszkodzeniu uległ m.in. kościół, spłonęła plebania).
W okresie międzywojennym majątek Korwie był własnością rodziny Strumiłłów. W 1936 r. nieopodal dworu rozpoczęto budowę budynku szkoły początkowej (istnieje do dzisiaj). II wojna światowa i lata sowieckiej okupacji to okres kolejnych zniszczeń - następuje nacjonalizacja majątku Korwie (powstaje sowchoz), dwór zostaje rozebrany, natomiast budynki gospodarcze, których pozostałości można oglądać do dzisiaj, ulegają stopniowej dewastacji.
W roku 1664 majątek Korwie należał do generała artylerii Kryszpina. Później był kolejno własnością Odyńców, Późniaków, Toczyłowskich, Giedrojciów. Parafia korwieńska nie jest zbyt stara - utworzona została w 1790 r. staraniem dziedzica dworu korwieńskiego podkomorzego Józefa Toczyłowskiego. We wsi znajduje się neoromański kościół pw. św. Józefa Oblubieńca z 1864 r. Po powstaniu styczniowym majątek Korwie został skonfiskowany przez władze rosyjskie (Witold Giedrojć wziął udział w powstaniu). W 1910 r. w Korwiu działała szkoła początkowa. Wieś ucierpiała bardzo w czasie działań wojennych I wojny światowej (uszkodzeniu uległ m.in. kościół, spłonęła plebania).
W okresie międzywojennym majątek Korwie był własnością rodziny Strumiłłów. W 1936 r. nieopodal dworu rozpoczęto budowę budynku szkoły początkowej (istnieje do dzisiaj). II wojna światowa i lata sowieckiej okupacji to okres kolejnych zniszczeń - następuje nacjonalizacja majątku Korwie (powstaje sowchoz), dwór zostaje rozebrany, natomiast budynki gospodarcze, których pozostałości można oglądać do dzisiaj, ulegają stopniowej dewastacji.
Literatura
Słownik geograficzny Królewstwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, 1880-1914, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r., Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 425.Mirosław Gajewski, 2002, Nasze podwileńskie ojczyzny, Wilno: Wydawnictwo Czas, 119-128.
Visuotinė lietuvių enciklopedija, 2006, T. IX (Juocevičius-Khiva), Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 517.
Mūsų Lietuva, T. 1. – Bostonas: Lietuvių enciklopedijos leidykla, 1964, 179.
Informator
[Korwie, MŁ33] Informator mężczyzna, pochodzi ze wsi Korwie, urodzony w 1933 roku we wsi Skrudziany. W domu rozmawia z rodziną po polsku, zna też język rosyski, potrafi porozumieć się po litewsku. Ukończył 7 klas szkoly polskiej. Uczęszcza na nabożeństwa w Mejszagole. Pracował w kołchozie, wykonywał różne prace, był kowalem i traktorzystą.Nagranie dźwiękowe
Kołchozy te jak zaczeli sie, wszystko zabrali do kołchozów, a pracować szedli za zadarmo. Ni pójdziesz do pracy, nie dadzo krowie i siana, ni ni konia ni ni dadzo zaorać ogród. A dla młodym tyko można było iść uczyć sie, iść pracować dzieś, nie dawali z kałchozu pozwolenia żadnych. (A Pan pamięta jak ojciec miał ziemię? ...) Pamientam to wszysko, bo to kiedyś choć mały był, ale jeśli ojciec szed w pole, to czszebyła iść z ojcem razem. Jeśli ojciec kosi, matka podbiera, my z bratam nosili te snopki, podgrabywali tam. A ojca da Rasieji jak zabrali, musieli my z bratam sami ta ziemia obrabiać. Bo toż też takie starsze tam zostali sie. Kto jeśli był w tym czasie w ten dzeń jak łapanka była gdziesi wyjechawszy, to tyko ten został. To co, jak żyta ta siać, sam nie wiedziałem, no to poprosiłem dziaćki, on mnie posiał. Ależ ja musiałem jemu iść, on młócił, młócarnie takie kone byli, pomagać jemu z koniem. A tak łonki skosić tam przyszli, pomogli, a potym i żyta, i wszysko już, sami musieli kosić. Ja to starszy, niektóre sonsiedzi to byli jeszcze młoczsze tam o rok, o dwa i to kosili sami.
[kołxozy te jag začelʼi sʼʼe/ fšystko zabralʼi do kołxozuf/ a pracovać šedʼlʼi za zadarma// ńi pujʒʼʼeš do pracy/ ńe daʒo krovʼe i śana/ ńi ńi końa ńi ńi dadzo zaorać ogrut//a dlʼa młodym tyko možna było iść učycʼʼ sʼʼe isʼʼcʼʼ pracovacʼʼ dźeś/ ńe davalʼi s kałxozu pozvolʼeńa žadnyx// (A Pan pamięta jak ojciec miał ziemię? ...) nu tak/ pamʼentam to fšysko/ bo to kʼejiś xoć mały był/ alʼe jesʼʼlʼi ojćec šet f polʼe to čšebyła z ojcem isʼʼcʼʼi razem// jeślʼi ojćec kośi/ matka podbʼera/ my z bratɛm nośilʼi te snopkʼi/ podgrabyvalʼi tam// a ojca dα rasʼʼeji jag zabralʼi/ musʼʼelʼi my z bratɛm samʼi ta źemʼa obrabʼać// bo toš teš takʼe starše tam zostalʼi sʼe// ktoś jeśli był f ten čas/ ʒeń jak łapaŋka była gesʼʼ vyjexafšy/ to tyko ten został// to co/ jag žyta ta śać/ sam ńe ńe vʼeałem/no to poprośiłem aćkʼi/ on mńe pośał// alʼeš ja muśałem jemu iść/ młućił/ młocarńa takʼe kona bylʻi/ pomagać jemu s kôńem// a tak łoŋkʼi skośić tam pšyšlʼi pomoglʼi / a potym i žyta/ i fšysko juš/ samʼi muśelʼi kośić// ješ|če ja to staršy/ ńekture sońśei to bylʼi ješče młočše tam o rok o dva i to kośilʼi samʼi]