Gwary polskie na Litwie
Przewodnik multimedialny po gwarach polskich na Litwie pod redakcją Krystyny Rutkowskiej. ISBN 978-609-459-803-6. Wydanie 2016 roku.Uniwersytet Wileński, Wydział Filologiczny, Centrum Polonistycze
MICKUNY
Mickuny – miasteczko na Wileńszczyźnie, siedziba gminy Mickuny. Znajduje się tu kościół pw. Wniebowzięcia NM Panny, konsekrowany w 1826 r., polskie gimnazjum. Miasteczko jest wielonarodowościowe: 76,3 proc. w miasteczku i całej gminie mickuńskiej stanowią Polacy, 8,3 proc. Litwini, 6,7 proc. Rosjanie i 8,7 proc. inne narodowości (Białorusini, Ukraińcy, Żydzi, Cyganie, Ormianie).
Pierwsze wzmianki o tym miasteczku w źródłach pisanych pochodzą z XV wieku. Swój rozwój osiedle w dużym stopniu zawdzięcza usytuowaniu się przy Trakcie Połockim. Początkowo Mickuny należały do Kapituły Wileńskiej, później do księcia Puzina, aż w 1818 roku zostały własnością prof. medycyny Uniwersytetu Stefana Batorego, wynalazcy szczepionki przeciwko ospie Augusta Becu. Jak wiadomo, był on ojczymem Juliusza Słowackiego, który wraz z rodzeństwem często tu spędzał wakacje. W Mickunach urodził się też przyszły członek Towarzystwa Filomatów i Filaretów Stanisław Morawski.
Pierwsze wzmianki o tym miasteczku w źródłach pisanych pochodzą z XV wieku. Swój rozwój osiedle w dużym stopniu zawdzięcza usytuowaniu się przy Trakcie Połockim. Początkowo Mickuny należały do Kapituły Wileńskiej, później do księcia Puzina, aż w 1818 roku zostały własnością prof. medycyny Uniwersytetu Stefana Batorego, wynalazcy szczepionki przeciwko ospie Augusta Becu. Jak wiadomo, był on ojczymem Juliusza Słowackiego, który wraz z rodzeństwem często tu spędzał wakacje. W Mickunach urodził się też przyszły członek Towarzystwa Filomatów i Filaretów Stanisław Morawski.
Literatura
Mickūnai. Lietuviškoji tarybinė enciklopedija, T. VII, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1981, 460 psl.Mickūnai. Tarybų Lietuvos enciklopedija, T. III, Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1987. 69 psl.
Mickūnai. Mūsų Lietuva, T. I, Bostonas: Lietuvių enciklopedijos leidykla, 1964, 202 psl.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. VI, 1880-1914, Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 321.
Przewodnik po Litwie i Białejrusi, zebrał i opracował N. Rouba, wyd. II, 1909, Wilno, 121.
Mirosław Gajewski, 2002, Nasze podwileńskie ojczyzny, Wilno: Wydawnictwo Czas.
Informator
[Mickuny, JM40] Informator mężczyzna, urodzony w 1940 roku, stale mieszkający w Mickunach. Zna język polski i rosyjski, rozumie po litewsku, często rozmawia po białorusku. Uczył się w szkole w języku rosyjskim i polskim, ukończył 8 klas. Pracował jako traktorzysta.Nagranie dźwiękowe
Ja tylko pamientam to, że przy Stalinie kto był bogaciejszy, wywozili na Sib`ir. I mnie tam zostawili przed wojno, ojciec i z matko, to ja od jich chował sie, jak przyjado. A Mickuny, Mickuny to wies jak była tak i jest, tylko że za kosciołam tam nic nie było domów, para domów było, i jak nazywami pasiołak, to tam też tylko trzy domy byli czy cztery, o tak, a tak tu tylko cała wieś to była. Tak, ta o teraz Mickuny nazywa sie. Nu to ot wziońść ad gościnca i do konca wsi. Nu to para domów zniesiona, wyjechali do Polski tu wo stał dom zniesiony, do Polski wyjechał. A tu o pośla wojny ten dom, tego nie było domu. A tu wo jak była wojna, to wo o tego wo domu, jak, dziewienc domów była spaliwszy sie wojno, jak bambili. To bambili te Niemcy, a tamte teraz takie dwóchetażne domy stojo, tak tam ich nie było. Tam naszy jak nazywali jamy. Dlaczego nazywali jamy, dlatego że kopali jamy i na zima sypali kartofla, dla schronienia. Ot, i do sklepa. I tam byli łaźni takie, i wsio, i jakoś wiatyr, mówi, a świentej Agaty chleba trzeba obnieść, i diestwitelna i prawidłowa, ja wierza w to. Dlaczego, dlatego że moża tu wiencej było, a mamusia wzieła, obniosła i rzuciła chleb w tamta strona, i tam było musi jakich metrów pińdziesiont czy sześdziesiont stała łazienka, i tamta łazienka spaliła sie, a tu wszystko zostało.
ja tyl’ko pam’entam to/ že pšy stal’ińe kto był bogac’ejšy/ vyvoz’il’i na śib`ir// i mńe tam zostav’il’i pšed vojno/ ojc’ec i z matko/ to ja od jix xovał s’e jak pšyjado// a m’ickuny/ m’ickuny to v’es’ jak była tak i jest/ tyl’ko že za kos’c’ołam tam ńic ńe było domuf/ para domuf było/ i jak nazyvam’i paśołak/ to tam teš tyl’ko čšy domy byl’i čy čtery/ o tak/ a tak tu tyl’ko cała v’es’ to była// tak/ ta o teras m’ickuny nazyva s’e// nu to ot vźońć ad gośćinca i do konca vs’i// nu to para domuf zńeśona/ vyjexal’i do pol’sk’i tu vo stał dom zńes’ony/ do pol’sk’i vyjexał// a tu o pośl’a vojny ten dom/ tego ńe było domu// a tu vo jak była vojna/ to vo o tego vo domu/ jak/ dz’ev’enc domuf była spal’ifšy s’e vojno/ jak bamb’il’i// to bamb’il’i te ńemcy/ a tamte teras tak’e dvuxetažne domy stojo/ tak tam ix ńe było// tam našy jak nazyval’i jamy// dl’ačego nazyval’i jamy/ dl’atego že kopal’i jamy i na źima sypal’i kartofl’a/ dl’a sxrońeńa// ot/ i do skl’epa// i tam byl’i łaźńi tak’e/ i fs’o/ i jakoś v’atyr/ muv’i/ a śv’entej agaty xl’eba čšeba obńeść/ i d’estv’it’el’na i prav’idłova/ ja v’eža f to// dl’ačego/ dl’atego že moža tu v’encej było/ a mamuśa vźeła/ obńosła i žućiła xl’ep f tamta strona/ i tam było muśi jak’ix metruf p’ińdźeśont čy šeśdźeśont stała łaźenka/ i tamta łazienka spal’iła śe/ a tu fšystko zostało//