PUSZKI

Wieś w rejonie ignalińskim, położona w pdległości 10 km. od Rymszan i 3 km. od Mejkszt, na pograniczu z Białorusią. Znajduje się tu kościółek Najświętszej Marii Panny, Matki Miłosiernej, zbudowany w 1845 roku. Nabożeństwa są odprawiane w języku litewskim i polskim. Większa część mieszkańców mówi po polsku.
Niedgyś był tu folwarek, wchodzący w skład dóbr, należących do Mikołaja Pizaniego. Przy kościele jest nagrobek hrabiego z napisem, świadczącym o tym, że był on fundatorem kościoła w Puszkach. Michał Pizani przybył z Grecji, otrzymał od cara Pawła w 1796 roku 500 dziesięcin ziemi. Ofiarował 12 ha kościołowi, później jego żona Maria ofiarowała jeszcze 6 ha.

Literatura

Słownik geograficzny Królewstwa Polskiego i innych krajówsłowiańskich, 1880-1914, Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, Tom XV, 469; Tom XIII, 295.

Informator

[Puszki, S23] Informator kobieta, urodzona w 1923 r. we wsi Wojciszki położonej około 1,5 km od Puszek, w latach 60-tych przeniosła się do Puszek; cały czas pracowała na fermie.

Nagranie dźwiękowe

A tutaj to pan był Pizanin, tutaj to panska ziemia wszyskia, tu o wszyskia te Puszki. Ona teraz do Polski wyjachała, ona wyjachała, potym pan zmar, to na cmantarzu przy kościela pochowany, cymentarz. A pani Pizanowa wyjachała, nu a tutaj wie poprzyjażdżali tedyż ludzi, tutej kałkozy byli, to o jich dwa domy te pańske. Nu tak, a tak dzietka, nu co ja wam pa|wiem wencej. Tutej, aj wo tyko jak widać te domy, a tam na posiołku jest czszy domy, tyko jeden żyji gospodarz, a dwa poumerali, rodzice, a dzieci to u Ignalinie. Późni w Snieczkusie dzieci. A tak, a dwa domy, dobre, ładne domy, rodzice pobudowali, nu ji nie ma komu żyć. I ja zdrowie, ta dzietki żeby zdrowie, nu dzie ta zdrowie, już sedymdziesiont siódmy rok, ji wo persi mocno boli. Dziś tak drennie mnie, persi bolo, nogi, rency bolo. Nu ji tak ǀdzietanka i żyja ja. Nic nie mam, ni krowy nie mam, nic, parsiuczków... Ka|toliki, tu wszystkie ka|toliki, tu nie ma ni Ruskich, nie, jedna tyko Ruska, ale takie dobra ludzi, mocno dobra ludzi. Oni i do kościoła, wo świencili ziółki, te ziółeczki, waneczki, i do kościoła jidzi, wo świentego Antoniego był w Puszkach, nu to oni dobra ludzi, bardzo.
[a tutαj to pan był P’izan’in/ tutαj to panska z’’em’a fšysk’a tu o fšyskʼa te Pušk’i/ ona teraz do polʼskʼi vyjaxała/ ona vyjaxała/ potym pan zmar/ to na cmantažu pšy kos’’c’’el’a poxovany/ cymentaš/ a pan’i P’izan’ova vyjaxała/ nu a tutαj vʼe popšyjažǯali tedyš l’udz’’i/ tutej kałkozy byl’i/to o jix dva domy te pańsk’e// nu tak / a tak dzʼʼetka nu co ja vam pā|v’em v’encej// // tutej/ aj vo tyko jak v’idac’ te domy/ a tam na pos’’ołku jest čšy domy/ tyko jeden žyji gospodaš/ a dva poum’eral’i/ rodz’’ice/ a dz’’ec’’i to u Ignalińe/ puz’’n’i v Sńečkus’e dz’’ec’’i// a tak/ a dva domy/ dobre/ ładne domy/ rodzʼ’ice pobudoval’i/ nu ji n’e ma komu žyc’// i ja zdrov’e/ ta dz’’etkʼi žeby zdrovʼe / nu dzʼʼe ta zdrov’e/ juš s’’edymdz’’es’’ont s’’udmy rok/ ji vo p’ers’’i mocno bol’i// dz’’is’’ tak drenn’e mn’e/ p’ers’’i bol’o/ nog’i/ rency bol’o// nu ji tak ǀdz’’etaŋka i žyja ja// n’ic n’e mam/ n’i krovy n’e mam/ n’ic/ parsʼʼučkuf// // ka|tol’ik’i/ tu fšystkʼe ka|tol’ik’i/ tu n’e ma n’i Rusk’ix/ n’e/ jedna tyko Ruska/ al’e tak’e dobra l’udz’’i/ mocno dobra l’udz’’i// on’i i do kos’’c’’oła/ vo s’’v’enc’’il’i z’’ułk’i/ te z’’ułečk’i/ v’anečk’i/ i do kos’’c’’oła jidz’’i/ vo s’’v’entego Anton’ego był f Puškax/ nu to on’i dobra l’udz’’i/ bardzo]