Gwary polskie na Litwie
Przewodnik multimedialny po gwarach polskich na Litwie pod redakcją Krystyny Rutkowskiej. ISBN 978-609-459-803-6. Wydanie 2016 roku.Uniwersytet Wileński, Wydział Filologiczny, Centrum Polonistycze
SZMELE
Wieś w rejonie ignalińskim, 6 km. od Kaczergiszek, nieopodal granicy z Białorusią. We wsi rozmawiają po białorusku i polsku, litewskiego miejscowi mieszkańcy nie znają. Danych o miejscowości w słownikach brak.
Literatura
Informator
[Szmele, L19] Informatorka kobieta, ur. w 1919 r. w Beniaszach, od 1940 mieszka w Szmelach. Informatorka zna język białoruski i rozmawia w tym języku z cόrką i niektόrymi sąsiadami. Nie zna języka litewskiego i nie pamięta, żeby w rodzinie kto rozmawiał po litewsku. Rodzice wyjechali do Polski w czasie repatriacji. Przez jakiś czas pracowała na Łotwie. Uczęszczała do polskiej szkoły w Kajatach.Nagranie dźwiękowe
Starobytne ludzi tam żyli, tak żyli jak przychodziła sie, i teraz jak komu przychodzi sie tak żyjim, nu i o tak o. Ot ja miałam sześć dzieci. Na Mejksztach jedna, w Białarusi jedna, koło Rygi i wszystko, monż umar, syn samy starszy pindziesiont dwa, o dwa laty jak pogrzebiła, nu i o tak o stare serca zaboli, pomyszla wszytko nu i o tak, a teraz syn jest tam od Wilni na sianaǀkos, krowki sprzadała, bo już ne ma siły chodzić dā jej, ot nogi tak ot tego miejsca. Nu i o tak tak konika, konik jest jeszcze zostawszy sie, tak reszyli żeby, na konika sianka nakosić, bo zato że przyjadu dzieci z miasta, jak nie ma swego konia, a życia osimdziesiont lat już mam.
[starobytne l’uʒ’ʼi tam žyl’i/ tag žyl’i jak pšyxoʒ’ʼiła s’ʼe/ i teras jak komu pšyxoʒ’ʼi s’ʼe tak žyjim/ nu i uo tak uo// ot ja m’ałam šesʼʼcʼʼ ʒ’ʼec’ʼi// na mejkštax jedna/ v b’ałarusi jedna koło ryg’i i fšystko/ monš umar / syn samy staršy p’inʒ’ʼes’ʼont dva/ uo dva l’aty jak pogžeb’iła/ nu i uo tak uo stare serca zabol’i/ pomyš’l’a fšytko nu i uo tak/ a teras syn jest tam od v’il’n’i na s’ʼanaǀkos/ krofk’i spšadała/ bo juš n’e ma sʼʼiły xoʒ’ʼic’ dā jej/ ot nog’i tak ot tego m’ejsca/ nu i o tak tak końika/ kôńik jest ješče zostafšy s’e/ tak rešyl’i žeby/ na kôńika s’ʼanka nakos’ʼic’ʼ/ bo zato že pšyjadů ʒ’ʼec’ʼi z m’asta/ jak n’e ma svego kon’a/ a žyc’ʼa os’ʼimʒ’ʼes’ʼont l’at juš mam]