MARCINKAŃCE

Marcinkańce – wieś w okręgu olickim na Litwie, położona na południowy wschód od Merecza. Obecnie jest tu szkoła podstawowa, gimnazjum (z litewskim językiem nauczania), biblioteka, poczta, dom kultury, muzeum etnograficzne.
W zabytkach pisanych wzmiankowana od 1637, w 1770 roku wzniesiono tu pierwszy kościół, który przebudowano w 1921 roku. W XIX w. powstała nieopodal stacja kolejowa Marcinkańce na linii Kolei Warszawsko-Petersburskiej, od tego czasu wieś zaczęła się rozrastać. W 1939-1940 roku wieś znajdowała się w składzie Białoruskiej Republiki Radzieckiej, od 3 września 1940 roku – w składzie Litwy.

Literatura

Marcinkonys. Lietuviškoji tarybinė enciklopedija, T. VII, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1981, 238 psl.
Marcinkonys. Tarybų Lietuvos enciklopedija, T. II, Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1986. 691 psl.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI, 1880-1914, Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 105.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. VI, 1880-1914, Warszawa: nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 105.
Mirosław Gajewski, 2002, Nasze podwileńskie ojczyzny, Wilno: Wydawnictwo Czas.

Informator

[Marcinkańce, HG39] Informatorka kobieta, urodzona w 1939 roku, we wsi Marcinkańce. Zna język polski, rosyjski i litewski. Ukończyła technikum handlowe w Kownie, pracowała jako księgowa.

Nagranie dźwiękowe

[A na Wielkanoc co robili?] Na Wielkanoc, nu co. U nas taki był baranyk, jeszcze z Czenstochowa był mama kupiła, musi przywiozła, i czenstochowski koscioł był taki, teraz nie wiem kto zabrał, musi czy siostra, czy brat, no ale ten baranyk, tu my sieli owies, i baranek do srodka owsa, owies, owies już taki był taki wielkości, naukoła jajkami obkładali na takim talerzu, na stoł, nu, z barankiem. Potym nu jak robili, piekli taki kumpiak cielaka, teraz tak nie robia, w piecu pamientam babcia piekła taki, nu cielencina. Nu i bułki piekli, baby różne tam takie, potym te, jak oni nazywajo sie jeszcz`e, nie strucli, ale te, nu ja zapomniała jak oni, takie, takie placki, takie, nu i tam co. Już ryba, takiego tam, ryby tego to już nie było, tyko miensne najwiencej. [A jajka?] A jajka maluwali. [A jak?] Nu jak maluwali, my w łusce maluwali, potym z woskim maluwali, a tak jak teraz wo, tu u nas tutyj ja to nie pomientam żeby u nas chto umiał wydrapywać tak. To tak ja nie pamientam, jak było, ali woskim, to tam już kwiatuszki, tam różne takie tam tu było, to my robili. Słomko robili, potym robili tam takim jak nu jak malarze malujo, to tako k`istoczko tako zrobiona. Tak my tak malowali, i dzieci tam pomagali my. Tyko tak. Potym prawda farby byli, różne kolory farbów. [A dzieci może kaczali jajka?] A my tak, my kaczali, my robili na deska tak o, i potym kaczali, i chto kogo zbije, już jego jajko. Tak wo, bawili się my tak.
[A na Wielkanoc co robili?] na v’el’kanoc/ nu co// u nas tak’i był baranyk/ ješče z čenstoxova był/ mama kup’iła/ mus’i pšyv’ozła/ i čenstoxofsk’i kos’c’oł był tak’i/ teras ńe v’em kto zabrał/ mus’i čy s’ostra/ čy brat/ no al’e ten baranyk/ tu my s’el’i ov’es/ i baranek do srotka ofsa/ ov’es/ ov’es juš tak’i był tak’i v’el’kos’c’i/ naukoła jajkam’i opkładal’i na tak’im tal’ežu/ na stoł/ nu/ z barank’em// potym nu jak rub’il’i/ p’ekl’i tak’i kump’ak c’el’aka/ teras tak ńe rob’a/ f p’ecu pam’entam babc’a p’ekła tak’i/ nu ćel’enc’ina// nu i bułk’i p’ekl’i/ baby ružne tam tak’e/ potym te/ jak ońi nazyvajo s’e ješč`e/ ńe strucl’i/ al’e te/ nu ja zapomńała jak ońi/ tak’e/ tak’e pl’ack’i/ tak’e/ nu i tam co// juš ryba/ tak’ego tam/ ryby tego to juš ńe było/ tyko m’ensne najv’encej// [A jajka?] a jajka mal’uval’i// [A jak?] nu jak mal’uval’i/ my v łusce mal’uval’i/ potym z vosk’im mal’uval’i/ a tak jak teraz vo/ tu u nas tutyj ja to ńe pom’entam žeby u nas xto um’ał vydrapyvac’ tak// to tak ja ńe pam’entam/ jak było/ al’i vosk’im/ to tam juš kv’atušk’i/ tam ružne tak’e tam tu było/ to my rob’il’i// słomko rob’il’i/ potym rob’il’i tam tak’im jak nu jak mal’aže mal’ujo/ to tako k`istočko tako zrob’ona// tak my tak mal’oval’i/ i dz’ec’i tam pomagal’i my// tyko tak// potym pravda farby byl’i/ ružne kol’ory farbuf// [A dzieci może kaczali jajka?] a my tak/ my kačal’i/ my rob’il’i na deska tak o/ i potym kačal’i/ i xto kogo z’b’ije/ juš jego jajko// tak vo/ bav’il’i s’e my tak//